OSL Schrijfcursus voor geeteswetenschappers – Framen, schrappen en herschrijven

Datum: 7 – 11 januari 2019
Locatie: Universiteit Utrecht
Bestemd voor: Promovendi en RMa studenten
Voertaal: Nederlands
EC: 3 (aanwezigheid bij alle bijeenkomsten vereist)

Valorisatie wordt in de wetenschap steeds belangrijker. En dan gaat het er niet alleen over dat je onderzoek aansluiting vindt bij maatschappelijke thema’s, maar ook dat je aan het brede publiek duidelijk kunt maken waar het over gaat en wat er interessant aan is. In deze korte, intensieve schrijfcursus leer je in verschillende tekstgenres je onderzoek te presenteren. Hoe kun je in een opiniërende column de aansluiting zoeken bij de actualiteit? Welke offers moet je (niet) brengen wanneer je in de media komt of een boek schrijft voor een publieksuitgeverij? Hoe kun je je onderzoek ‘framen’? De cursus bestaat uit schrijfoefeningen en discussies.

Docent: Geert Buelens, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde Universiteit Utrecht en meermaals bekroond en vertaald essayist, columnist en schrijver van literaire non-fictie

OSL Seminar – Postcolonial Remembrances: Violence and Identity in Literature and Film

Date: Nov 2018 – Jan 2019
(6 meetings: 2 November 2018, 15:00-19:00; 16 November 2018, 15:00-19:00; 23 November 2018 (15:00-19:00; 30 November 2018, 14:00-19:00; 11 January,15:00-19:00; 18 January 2018, 12:00-19:00 )
Location: University of Amsterdam, TBA
Instructor: Dr Ihab Saloul
Credits: 5 EC
Registration: Open to PhD candidates and RMA students (maximum participants 15-20 students)
Registration will open September 2018


“The colonized man finds his freedom in and through violence.”
— Frantz Fanon, Wretched of the Earth (1963:86)

The decisive role that Fanon attributes to material violence in the colonial context had an inexorable afterlife in the postcolonial world. According to Fanon, violence functions like a language in the colonial system, such that the colonised who seeks to overthrow the coloniser is only writing back in the coloniser’s own language. The texts and films we will study reflect this intersection of violation and political violence. Contrary to Fanon, however, they present it as a mutating, complex cultural phenomenon that draws its energies from multiple historical narratives and postcolonial remembrances. Postcolonial literary and audiovisual narratives, as we will see, not only locate violence in culturally specific sites and values such as shame, honour, purity and sacrifice, but they also draw their charge from the ways the corporeality or the embodied politics of “the victim” is made to stand in for the body politic. Think of the links between contemporary cases of political conflict across the world and Western colonial histories of these territories. Other examples include European experiences with the so-called “violent migrant”, and how the phenomenon of migration runs the risk of being enduringly aesthetized. Among other matters, postcolonial texts and media expose the brutalities of war, the entanglement of family dynamics in armed resistance to political oppression, the ambiguities of bearing witness to violation, and the effects of metropolitan values imposed upon poverty-stricken societies on the brink of chaos. These topics among others will be the focus of our discussion in this seminar. We will explore the historical references that postcolonial remembrances and cultural expressions adopt in the context of globalisation, and ask whether their symbolism adds or undercuts their political urgency? How does the extremity of the subject matter of these narratives and media effect their reaching beyond the conventions of realism into the realms of memory and the imagined (even the surreal, and the grotesque sometimes)? Of related interest will be the ways in which postcolonial literature and media experiment with anti-linear narrative sequences and spatiotemporal continuities of memory in order to stage an apocalyptic climax that collapses past, present and future violence.

Reading materials include Asia Djebar, Algerian White (2000);  Liyana Badr, A Balcony Over the Fakihani (1983); Santosh Sivan, The Terrorist (1998)

The seminar’s objectives are:

  • To introduce students to postcolonial memory debates and theories in connection to literary and filmic representations of memory, violence, migration, identity and globalisation.
  • To provide students with analytical tools to deal with these concepts in postcolonial literatures and films from different historical and cultural contexts.

Instructional Format & Examination
The seminar includes lectures, tutorials, film viewings (students are expected to watch films in advance) and a mini-conference. Students are expected to:

  • Attend and actively participate in all sessions (20%)
  • Prepare a group presentation, and an Individual presentation for the mini-conference (30%)
  • 3000 word analytical report, with a focus on one or more themes of the seminar (50%)

Invitation to the 3rd OSL Research Day (Oct 12, 2018, Groningen)

The third OSL Research Day will take place on October 12, 2018 at the University Library in Groningen. We invite scholars from all Dutch universities to explore affinities in their research interests and possibilities for future collaboration around a number of research topics (mentioned below). More topics can be added to the list, in particular by participants who already have future collaborators in mind. In that case please contact Prof. dr Pablo Valdivia: p.valdivia.martin@rug.nl by June 30.

The Research Day hopes to stimulate more collaboration between literary scholars and existing research groups in the Netherlands. Although literature is the main scope of the OSL Research School, we explicitly encourage multidisciplinary research.

The Research Day will start with the presentation of the 2018 OSL Award, followed by a PhD Forum and a session on Research Funding. After a short break, Prof. dr Esther Peeren (UvA) will lecture on Reading Rural Imaginations (project awarded with an ERC Consolidator Grant). Peeren’s innovative research is closely related to various topics that will be discussed in parallel sessions during the afternoon (cf. E. Peeren. The Spectral Metaphor: Living Ghosts and the Agency of Invisibility, 2014; E. Peeren, H. Stuit, & A. van Weyenberg (Eds.), Peripheral Visions in the Globalizing Present: Spaces, Mobilities, Aesthetics, Leiden: Brill, 2016; E. Peeren, R. Celikates, J. de Kloet, & T. Poell (Eds.), Global Cultures of Contestation: Mobility, Sustainability, Aesthetics & Connectivity, Cham: Palgrave Macmillan, 2018).

In the afternoon, the participants will discuss their own research projects and interests in sessions organised by existent and emerging research groups. Sessions are planned on the topics of literature and law, poetics of knowledge, literature and technology, transgressing boundaries et al. These sessions take 1.5 hour each, and are open to all researchers. These sessions can take different shapes and forms, dependent upon the ideas of the organizers and participants. Please find a preliminary list of call for contributions of the sessions and a schedule of the Research Day as a whole below.

Seed Money
The organization of the sessions is flexible and is up to the convenors of each session. The sessions can be envisaged as a matchmaking event, a presentation of brief research pitches/papers or discussion in which ongoing or future research projects are presented. We would explicitly like to invite participants to think about future collaborations with the members of the session, i.e. the planning of symposia, book publications, joint funding applications (NWO, ERC etc.) or the organization of OSL budgeted academic events such as the Ravenstein Seminar in January 2020. Plans for collaboration can be further developed in the month following the Research day and sent to Prof. dr Pablo Valdivia. The OSL Board will make € 1000,- of seed money available for the most promising initiative.

Participants can register for the Research Day by sending an email to OSL-fgw@uva.nl  before June 30. Please indicate in your email in which sessions you would like to participate. The event will take place in the RUG University Library, Broerstraat 4, Groningen.

We look forward to meeting you all in Groningen on Oct 12!

Pablo Valdivia, Ruby de Vos, Alberto Godioli, Florian Lippert, Sander Brouwer and the OSL Board


Calls for contributions


10:00-10:15Coffee Reception-Welcome by Dr Stephan Besser & Prof. dr Pablo ValdiviaTBA
10:15-10:30OSL AwardJantina Tammeszaal
10:30-11:30PhD Forum (Convenors: Ruby de Vos & Dr Vera Alexander)Jantina Tammeszaal


11:30-12:00 Life Beyond ERC & NWO: Research Funding (Presentation: Gema Ocaña RUG Senior Advisor in European Affairs / Funding)Jantina Tammeszaal
13:00-14:00Reading Rural Imaginations

Lecture by Prof. dr Esther Peeren (Chair: Dr. Sander Brouwer)

Jantina Tammeszaal


14:00-15:30Parallel Session 1: Research Group Literature & Law (Convenors: Prof. dr Sebastian Sobecki, Dr Alberto Godioli, Dr Florian Lippert)

Parallel Session 2: Tourism and Travel Cultures (Convenor: Dr Sjoerd-Jeroen Moenandar)

Parallel Session 3: Research Group Poetics of Knowledge (Convenors: Dr Marieke Winkler, Dr Stephan Besser)

15:30-16:00Coffee BreakTBA
16:00-17:30Parallel Session 4: Research Group Transgressing Borders: Mediating & Negotiating Cultures (Convenor: Dr Petra Broomans, Prof. dr Mathijs Sanders,  Dr Jeanette den Toonder)

Parallel Session 5: Arts and the Public Sphere (Convenors: Prof. dr Laura Bieger, Dr. Thijs Lijster, Prof. dr Margriet van der Waal, Jesse van Amelsvoort)

Parallel Session 6: Memory and Resistance in Times of Crisis (Convenors: Dr Ksenia Robbe, Prof. dr Maria Boletsi, Dr. Kasia Mika).

18:00-19:00Book presentation Prof. dr Richard Lansdown, Literature and Truth: Imaginative Writing as a Medium for Ideas (Brill, December 2017)

Chair: Prof. dr Pablo Valdivia




Ravenstein Seminar (Winter School 2019) – Memory Studies and Materiality

Date: 23-25 January 2019
Location: Utrecht University
Organisation: Susanne Knittel (UU), Lázló Munteán (RU), Liedeke Plate (RU), Ann Rigney (UU)
Speakers: Tim Ingold, Birgit Meyer, Chiara de Cesari, Rob van der Laarse, Wayne Modest et al.
Credits: 5 EC
Open to: PhD candidates and RMA students
Registration will open Fall 2018

“Perhaps the universe is a memory of our mistakes,” Jeanette Winterson writes in The Stone Gods (2007). Over the past decade, a material turn has been revolutionizing the Humanities and Social Sciences. Following a period of empirical oblivion, the idea that “stuff matters,” as the anthropologist Daniel Miller puts it, has taken hold across an increasing number of disciplines, fuelling new inquiries into novel and established fields alike. The material turn is a trend with multiple sources and faces that finds an echo in the growing public interest, in part because of climate change, in how the natural world is entangled with social practices. Interdisciplinary and diverse, drawing on multiple traditions of materialist analysis, it has far-reaching theoretical and methodological implications for our research practices. This Ravenstein Seminar will inquire into the implications of the so-called material turn for memory studies including the new challenge to engage in new ways with work in the field of critical heritage studies. We will explore the complex entanglements of matter and memory, inquiring into the ways in which people remember materially, using things as aides-mémoire, but also how things remember in and for themselves, thing-memory being integral to the life of materials. In part because the material turn is the result of “a different image of thought in which everything has turned” (St. Pierre et al.), the Ravenstein Seminar “Memory Studies and Materiality” also specifically aims to reconnoitre the methodological implications of the material turn in and for memory studies, reflecting on the methods with which we can study the entanglement of memory and materiality and how we can do material memory studies.

OSL Seminar ‘Perspectives on African Literature’

Organisation: Dr Astrid Van Weyenberg, Dr Ksenia Robbe and Dr Kamila Krakowska Rodrigues (Leiden University)
Location: Leiden University, room t.b.a.
Dates: 16 Oct, 2 Nov, 16 Nov, 21 Nov, 7 Dec, 14 Dec (from 1-4 pm)
Open to: PhD Candidates and RMA students; OSL members will have first access
Format: Three-hour seminars
Exams: Three short papers of 1500 words each, engaging with the readings and discussion of the two preceding weeks
Credits: 5 EC
Registration will open September 2018

Although political, sociological, ethnographical or anthropological perspectives from, on and about Africa are frequently examined and discussed, African artistic domains remain relatively underexposed in the Netherlands. This is remarkable, especially when taking into account that African artistic practices are booming – both at home and around the world. In this seminar we will investigate a range of African literary texts. We will organize our discussions around three thematic clusters: 1) memory and identity; 2) travel and encounter; and 3) translation and adaptation. The seminar is not meant to represent Africa as a continent as such, but aims to study African literary production from an interdisciplinary perspective, drawing on the knowledge and expertise of different academics active in the field of African literature.

PART 1: Memory & Identity (organized by Ksenia Robbe)

• 1 (26/10): Dr. Ksenia Robbe

• 2 (2/11): Dr. Hanneke Stuit, University of Amsterdam

 Deadline #1: 9/11 midnight

PART 2: Travel & Encounter (organized by Kamila Krakowska Rodrigues)

• 3 (16/11): Dr. Kamila Krakowska Rodrigues

• 4 (23/11): Dr. Sara Brandellero, Leiden University

 Deadline #2: 1/12 midnight

PART 3: Translation & Adaptation (organized by Astrid Van Weyenberg)

• 5 (7/12): Dr. Sola Adeyemi, Goldsmiths University

• 6 (14/12): Dr. Paulina Aroch Fugelie, Universidad Autónoma Metropolitana, Mexico City

 Deadline #3: 21/12 midnight

Promotie – Lisanne Snelders (Universiteit van Amsterdam)

Hoe Nederland Indië leest. Hella S. Haasse, Tjalie Robinson, Pramoedya Ananta Toer en de politiek van de herinnering

Datum: 6 juli, 13:00 stipt
Locatie: Universiteit  van Amsterdam – Aula, Singel 411, Amsterdam

Dit proefschrift is een onderzoek naar de politiek van de literaire herinneringscultuur rond Nederlands-Indië. De centrale these is dat de culturele herinnering aan Nederlands-Indië gecompartimentaliseerd is: verschillende perspectieven op de koloniale geschiedenis in voormalig Nederlands-Indië worden nauwelijks in samenhang begrepen, maar worden als het ware in afzonderlijke compartimenten geplaatst.

Deze compartimentalisering wordt onderzocht aan de hand van een vergelijkende analyse van drie auteurs: de witte Nederlandse Hella S. Haasse (1918-2011), de Indo-Europese Tjalie Robinson (pseudoniem van Jan Boon, 1911-1974) en de Indonesische Pramoedya Ananta Toer (1925-2006). De analyse richt zich op processen van betekenisgeving in de brede receptie van deze auteurs en hun werk, van distributie en kritische receptie tot toe-eigening in bijvoorbeeld adaptaties en discussies. In dit onderzoek naar het ‘sociale leven’ van literatuur worden inzichten uit postkoloniale studies, memory studies en de kritische studie van ras bij elkaar gebracht.

Het onderzoek laat zien dat de compartimentalisering van de herinnering aan Nederlands-Indië voor een belangrijk deel langs lijnen van ras loopt. Witte perspectieven op de koloniale geschiedenis, als dat van Haasse, hebben een centrale plaats in de culturele herinnering gekregen, terwijl niet-witte (Indo-Europese) perspectieven, zoals dat van Robinson, in een apart compartiment zijn geplaatst, met een ander lezerspubliek en met minder cultureel kapitaal. Literatuur van Indonesiërs als Pramoedya is geheel buiten de Nederlandse literatuurgeschiedenis gevallen en zelden postkoloniaal gelezen of als onderdeel van de culturele herinnering begrepen.

De veelzijdige herinnering aan Nederlands-Indië is daarmee geen veelkleurige waaier waarin verschillende herinneringen een samenhangend beeld van de geschiedenis vormen, maar eerder een ongelijk speelveld waarin voortdurend onderhandeld wordt over de betekenis van de koloniale tijd.

Promotie – Alex Rutten (Open Universiteit)

De publieke man

Dr. P.H. Ritter Jr. als cultuurbemiddelaar in het interbellum

Datum: 8 juni 2018, 13.30 stipt
Locatie: Open Universiteit, Valkenburgerweg 177, Heerlen

De criticus, journalist en schrijver Dr. P.H. Ritter Jr. (1882-1962), die in zijn tijd een nationale bekendheid was, staat centraal in het proefschrift ‘De publieke man: Dr. P.H. Ritter Jr. als cultuurbemiddelaar in het interbellum’ van Alex Rutten, letterkundig onderzoeker aan de faculteit Cultuur- en rechtswetenschappen van de Open Universiteit. In zijn proefschrift laat Rutten zien hoe Ritter het volk gedurende zijn leven probeerde op te voeden met behulp van nieuwe media en organisaties. Op vrijdag 8 juni 2018 verdedigt Rutten zijn proefschrift.

Volgens Alex Rutten zijn twintigste-eeuwse critici en schrijvers die niet vies waren van commercialiteit en populariteit vaak niet of nauwelijks bestudeerd. Dat was ook de aanleiding voor zijn onderzoek. “In zijn tijd was Ritter erg bekend en invloedrijk, een echt fenomeen, maar tegenwoordig is hij nagenoeg vergeten”, aldus Rutten. “Zijn ongekende bedrijvigheid en groeiende bekendheid werden niet door iedereen gewaardeerd. Ritter had een imagoprobleem. Toch bleef hij doorwerken: hij publiceerde het ene boek na het andere, sprak iedere zondag voor de AVRO over literatuur, recenseerde wekelijks boeken voor het Utrechtsch Dagblad en reisde het hele land door om colleges en lezingen te verzorgen.”

Analyse loopbaan

In ‘De publieke man: Dr. P.H. Ritter Jr. als cultuurbemiddelaar in het interbellum’ bestudeert Rutten voor het eerst de uiteenlopende werkzaamheden van Ritter in samenhang en plaatst deze in een cultuurhistorische context. Rutten: “Via een analyse van zijn veelzijdige loopbaan heb ik geprobeerd om te achterhalen wat verschillende media en organisaties, die niet vanzelfsprekend tot de literatuurgeschiedenis worden gerekend, hebben betekend voor de verspreiding van literatuur. Het gaat hierbij om bioscopen, films, kranten, radioprogramma’s en volksuniversiteiten. Ritter wendde al deze media en organisaties aan om het volk warm te maken voor goede boeken en waardevolle kennis. In een bewogen tijd, waarin mensen ter ontspanning graag onderuitzakten in bioscopen, pulpblaadjes lazen en naar opwindende jazzmuziek luisterden, bleek dat geen eenvoudige opgave.”


Het proefschrift van Rutten laat zien dat niet alleen Ritter in zijn eigen tijd zeer bekend en invloedrijk was, maar dat ook de media en de organisaties waarvan hij zich bediende van belang zijn geweest voor de Nederlandse literatuurgeschiedenis. “Bij de volksuniversiteiten waren cursussen over literatuur bijvoorbeeld erg populair”, zegt Rutten. “Ze trokken volle zalen. Honderden cursisten wilden meer informatie over actuele literatuur en ook schrijvers maakten veelvuldig gebruik van de volksuniversiteiten om hun eigen werk te promoten.”

Alex Rutten

Alex Rutten (Arnhem, 1988) begon in 2006 aan de studie Fine Arts aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Na die studie vroegtijdig afgebroken te hebben, startte hij de bachelor Nederlandse Taal en Cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daarna rondde hij aan dezelfde universiteit de researchmaster Literatuur en Literatuurwetenschap af, waarvoor hij een semester studeerde aan de Freie Universität Berlin. Tussen 2012 en 2017 werkte hij als docent-promovendus voor de Open Universiteit. Voor OU-studenten verzorgde hij in 2014 en 2015 een leesclub over bestsellers en vrouwenemancipatie. In 2016 verbleef hij als ‘visiting scholar’ twee maanden aan de Katholieke Universiteit Leuven om aan zijn promotieonderzoek te werken. Over dat onderzoek sprak hij tijdens congressen in Nederland, België, Finland en Schotland. Rutten was vijf jaar lang lid van de promovendiraad van de Onderzoekschool Literatuurwetenschap. Hij coördineerde en organiseerde de cursus New Sociologies of Literature en verzorgde meermalen samen met andere promovendi het jaarlijkse Ravenstein Seminar. Naast zijn aanstelling bij de Open Universiteit was hij tussen 2016 en 2018 werkzaam voor de Universiteit Leiden, waar hij doceerde over onderzoeksmethoden en over de Nederlandse literatuur en cultuur van de 20e en 21e eeuw. Zijn onderzoek richtte zich voornamelijk op literatuurkritiek en populaire cultuur in het interbellum, literatuursociologie en conventies in levensbeschrijvingen. Hij publiceerde o.m. over literatuurkritiek in geïllustreerde tijdschriften, adaptaties en vertalingen van Britse detectivefictie en het sociale netwerk rondom De Stijl. In 2016 verzorgde hij samen met uitgeverij Schaep 14 een uitgave van de briefkaarten van de schrijfster-kunstenares F. ten Harmsen van der Beek aan Lucas van Blaaderen. Momenteel is Rutten als onderzoeker verbonden aan de Open Universiteit, waar hij onder meer werkt aan een onderzoeksvoorstel en aan de ontwikkeling van een interdisciplinaire cursus over erfgoed.

Op vrijdag 8 juni verdedigt Alex Rutten om 13.30 uur zijn proefschrift ‘De publieke man: Dr. P.H. Ritter Jr. als cultuurbemiddelaar in het interbellum’ aan de Open Universiteit in Heerlen. Promotor is prof. dr. E.M.A. van Boven (Open Universiteit), co-promotor is prof. dr. M.P.J. Sanders (Rijksuniversiteit Groningen).

OSL Awards 2018

Each year, OSL rewards two of its members with an OSL Award for the publication of an excellent scholarly book and article. The Awards are intended to acknowledge original and innovative contributions to the field of literary studies and to highlight the work of talented scholars at the beginning of their careers. The OSL Awards come with prize money of € 500,- for each award.

Eligibility criteria:

  • Recipients must be OSL members who have obtained their PhD no longer than four years ago at OSL or a university outside the Netherlands; a completed PhD is not a requirement.
  • The award will be granted for works in the field of literary studies of outstanding quality and originality in two different categories: publications in the form of academic articles and in the form of monographs. The works must have been published in one of the modern European languages, within a period of four years prior to the granting of the award, i.e. within the period 2014-2018 for the 2018 OSL Award. Publications that have been submitted for the OSL Award in previous years are not eligible for the OSL Award 2018.


  • Publications can be submitted by the authors themselves or anybody else. Submissions should be accompanied by a brief motivation in which the merits of the publication are outlined.
  • Articles should to be submitted as PFD-files to OSL-fgw@uva.nl. Books can be submitted in digital form as well (if available), otherwise a hardcopy should be sent to Onderzoekschool Literatuurwetenschap, UvA, Kloverniersburgwal 48, 1012 CX Amsterdam.
  • The deadline for proposals for the 2018 OSL Award is July 1, 2018.
  • The OSL Awards will be presented to the winners during the OSL Research Day on October 12, 2018 in Groningen.

Awards Committee: Prof dr Hans Bertens (Utrecht University), dr Inge van de Ven (Tilburg University), Prof. dr Jos Joosten (Radboud University)

We look forward to your submissions!


Promotie – Corina Koolen (Universiteit van Amsterdam)

‘Kijk nu eens daadwerkelijk naar literaire kwaliteit’

Stereotypen belemmeren eerlijke beoordeling vrouwelijke auteurs

Datum: vrijdag 18 mei om 11.00 uur.
Locatie: Aula van de UvA, Singel 411, Amsterdam
Promotoren: prof. dr. L.W.M. Bod en prof. dr. K.H. van Dalen-Oskam

Het literaire werk van vrouwen wordt nog altijd minder literair gevonden dan dat van een man. Corina Koolen onderzocht waar het verschil in waardering voor vrouwelijke en mannelijke auteurs vandaan komt. Haar conclusie: we laten onze beoordeling te veel beïnvloeden door stereotype-bevestigende elementen in de tekst. Koolen, werkzaam als onderzoeker bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (onderdeel van de KNAW), promoveert op vrijdag 18 mei aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Vrouwelijke auteurs in Nederland produceren honderden literaire romans per jaar, maar doen toch niet mee aan de literaire top. ‘Het is ten eerste al droevig gesteld met de verkoop- en uitleencijfers van oorspronkelijk Nederlandstalige literaire romans die door vrouwen geschreven zijn’, vertelt Koolen. ‘Mannen en vrouwelijke vertaalde auteurs doen het beter.’ Daarnaast vinden zowel mannen als vrouwen het werk van vrouwelijke auteurs minder literair, bleek uit Het Nationale Lezersonderzoek. Dit werd uitgevoerd door het onderzoeksproject van het Huygens ING waar Koolen onderdeel van is, The Riddle of Literary Quality. Koolen: ‘Vrouwen zijn zelfs strenger over werk door vrouwelijke auteurs dan de mannen. Aan de andere kant: vrouwen lezen romans van zowel mannen als vrouwen, terwijl mannen claimen nauwelijks werk van vrouwen te lezen.’

Vicieuze cirkel

Het is moeilijk een oorzaak aan te wijzen voor de achterstelling van vrouwelijke auteurs in Nederland, omdat alle lagen in het veld – van de lezer tot literaire jury’s – de huidige situatie in stand houden. ‘Het is een vicieuze cirkel’, aldus Koolen. Het probleem is dat gender zelden de directe aanleiding is voor kritiek. Die kritiek is de maatstaf van literaire kwaliteit. Daarom keek Koolen, onder andere met computeranalyses, hoe sterk romanteksten eigenlijk gekoppeld kunnen worden aan het gender van de auteur. Is de stijl van vrouwelijke auteurs wezenlijk anders dan die van mannelijke? Schrijven vrouwen ‘emotioneler’, vaker over onderwerpen als het gezinsleven en over uiterlijkheden, en leidt dat tot ‘vrouwelijkheid’ van tekst? En maakt dat een tekst minder literair? Koolen: ‘Het antwoord op al die vragen is: Nee.’

Uit de computeranalyses blijkt dat de stijl van een tekst veel meer wordt bepaald door het genre, dialoog en narratief dan door het gender van de auteur. ‘Het gaat dus vooral om perceptie: vrouwelijke auteurs zijn geen andere soort, zij schrijven – net als mannelijke auteurs – in de stijl van het genre dat zij beoefenen. Er wordt vaak een ‘idee van vrouwelijkheid’ in teksten van vrouwelijke auteurs gelegd. Bovendien kunnen lezers niet uitleggen waarom ‘vrouwelijk’ gelijk staat aan laag-literair en ‘mannelijk’ niet. Een man die op zoek is naar zichzelf, is het onderwerp van een bildungsroman. Een roman over een vrouw die dat doet, is in de perceptie van de lezer sneller een ‘vrouwenboek’. Het is allemaal heel subtiel en alle lezers doen er – vaak onbewust – aan mee. Blijkbaar haakt de lezer bij het beoordelen van de tekst onbewust te veel in op die elementen die stereotypen bevestigen.’

Laten we gaan ‘lezen voorbij het vrouwelijke’, stelt Koolen tot besluit dan ook voor, want alleen dat kan leiden tot verandering.


Corina Koolen: Reading beyond the Female: the Relationship between Perception of Author Gender and Literary Quality. Promotoren zijn prof. dr. L.W.M. Bod en prof. dr. K.H. van Dalen-Oskam.

Het promotieonderzoek is gefinancierd door het speerpunt Digital Humanities van de Faculteit der Geesteswetenschappen.​


ERC Advanced Grant voor Ann Rigney (Universiteit Utrecht)

ERC Advanced Grant voor Ann Rigney (UU): onderzoek naar burgerdemonstraties

Burgerdemonstraties halen gauw het nieuws maar lijken daarna te verdwijnen. Hoe worden deze demonstraties herinnerd als ze niet langer nieuwswaardig zijn? Hoe worden vormen van protest hergebruikt door nieuwe generaties? Wat maakt een burgerprotest succesvol? Dat zijn de centrale vragen in het ERC-project van literatuurwetenschapper prof. dr. Ann Rigney.

Het project onderzoekt de totstandkoming van verhalen over opstandige burgers in Europa sinds de negentiende eeuw, van de Parijse Commune tot aan de recente Occupy-bewegingen.

De ERC Advanced Grant (€ 2,5 miljoen) is een subsidie voor vijf jaar en wordt toegekend aan uitzonderlijke en richtingbepalende senior onderzoekers. Het project Remembering Activism: The Cultural Memory of Protest in Europe (ReAct) heeft als hypothese dat protestbewegingen doorwerken in de collectieve herinnering. Kennis over deze collectieve herinnering is nodig om protestbewegingen volledig te begrijpen.

Link: https://www.uu.nl/nieuws/erc-advanced-grant-voor-ann-rigney-onderzoek-naar-burgerdemonstraties